fbpx

W czasach, w których konsumenci mogą do woli przebierać wśród różnorodnych form tego samego produktu, design jest jednym z kluczowych kryteriów świadczących o atrakcyjności danego producenta. Wygląd zewnętrzny produktu jest przecież pierwszym bodźcem, który oddziałuje na potencjalnego klienta, a niejednokrotnie również i ostatnim…

Siła designu

Przyciąganie designem nie dotyczy już wyłącznie branż, których konkurencyjność tradycyjnie wiązała się z zewnętrzną formą produktu tj. na przykład branży odzieżowej czy biżuteryjnej. Obecnie starcie o design dotyczy wszystkich, a więc także tych branż, w których wydawałoby się, że wygląd zewnętrzny ma drugorzędne znaczenie, dając prym użyteczności tj. na przykład branży elektronicznej czy samochodowej.

Siła przyciągania designem przykuwa jednak uwagę nie tylko konsumentów, ale również i nieuczciwych konkurentów, którzy wybierając drogę na skróty, rezygnują z tworzenia własnych modeli i decydują się zamiast tego na promocję swojej działalności wzorami identycznymi lub podobnymi do wzorów oferowanych przez konkurentów.

Jak takiej sytuacji uniknąć?

Możliwość ochrony przed opisaną sytuacją daje rejestracja wzoru przemysłowego.

Czy oferowany przez Ciebie model może być zarejestrowany jako wzór przemysłowy, jakie uprawnienia daje jego rejestracja i z jakimi kosztami się to wiąże?

Odpowiedzi na te i wiele innych pytań odnajdziesz w niniejszym artykule.

Czym jest wzór przemysłowy?

Na gruncie prawa polskiego, wzorem przemysłowym jest:

“nowa i posiadająca indywidualny charakter postać wytworu lub jego części, nadana mu w szczególności przez cechy linii, konturów, kształtów, kolorystykę, fakturę lub materiał wytworu oraz przez jego ornamentację.”

(art. 102 ust. 1 ustawy Prawo własności przemysłowej, dalej: PWP)

Istotą wzoru przemysłowego, jest zatem wygląd zewnętrzny (“postać”) produktu (“wytworu”), który dodatkowo musi być nowy oraz posiadać indywidualny charakter.

 Na wygląd produktu składają się wszystkie jego cechy zewnętrzne, które można dostrzec w ramach normalnego użytkowania. Oznacza to, że za wzór przemysłowy nie będzie można uznać wyglądu wyściółki rękawiczek czy wnętrza buta, które w trakcie normalnego użytkowania tych przedmiotów są niewidoczne.

Aby spełnić przesłankę nowości wzoru należy upewnić się, czy przed datą składania wniosku o jego rejestrację, wzór identyczny lub podobny nie został udostępniony publicznie. Takie rozwiązanie ma za zadanie uniemożliwienie rejestracji wzoru będącego jedynie kopią lub imitacją wzoru wcześniej zaprezentowanego.

Jako, że dokonując zgłoszenia nie można zasłaniać się nieznajomością wzoru wcześniejszego, jeżeli forma jego publicznego udostępnienia pozwalała na to, by osoby zorientowane w danej branży mogły się z nim zapoznać, ważne jest śledzenie trendów oraz uczestnictwo w targach branżowych.

Wzór przemysłowy będzie posiadał indywidualny charakter  jeśli ogólne wrażenie, jakie wywoła na zorientowanym użytkowniku, będzie różniło się od ogólnego wrażenia wywołanego na nim przez wzór wcześniej udostępniony publicznie.

Jeżeli zatem użytkownik stale korzystający z produktów danego rodzaju (np. butów sportowych) dostrzeże odmienność danego wzoru od wzorów wcześniej obecnych na rynku, to przesłanka indywidualnego charakteru zostanie spełniona.

Pomimo spełnienia powyższych kryteriów wzór przemysłowy nie może zostać zarejestrowany, jeżeli jego wykorzystywanie byłoby sprzeczne z porządkiem publicznym lub dobrymi obyczajami. Chodzi tu przede wszystkim o wzory będący nośnikami treści zakazanych przez prawo, np. nazistowskich, komunistycznych, nawołujących do nienawiści czy popełniania przestępstw.

Rejestracja wzoru przemysłowego – procedura krajowa

Wzór przemysłowy można zarejestrować ze skutkiem na terytorium Polski lub na terytorium Unii Europejskiej. Jeżeli zamiarem producenta jest uzyskanie prawnej ochrony wzoru przemysłowego wyłącznie na terytorium Polski, powinien dokonać jego zgłoszenia w Urzędzie Patentowym RP (UPRP). Zgłoszenie wzoru przemysłowego podlega opłacie w wysokości 300 zł.  Niezależnie od opłaty za rejestrację, po pozytywnym rozpatrzeniu zgłoszenia, w celu utrzymania maksymalnej 25-letniej ochrony na wzór, uprawniony zobowiązany jest do systematycznego uiszczania opłat za każdy z 5-letnich cykli.

Rejestracja wzoru przemysłowego – procedura unijna

W przypadku gdy zasięg działalności prowadzonej przez producenta wykracza poza granice Polski, należy rozważyć rejestrację wspólnotowego wzoru przemysłowego w Urzędzie UE ds. Własności Intelektualnej (EUIPO). Zaletą takiego rozwiązania jest zasięg ochrony, obejmujący terytorium wszystkich państw UE bez potrzeby dokonywania osobnych zgłoszeń w poszczególnych państwach członkowskich.

Rejestracja jednego wzoru wspólnotowego wiąże się z koniecznością uiszczenia opłaty 350 euro (230 euro tytułem opłaty za rejestrację i 120 euro tytułem publikacji).

Podobnie jak w przypadku wzoru przemysłowego zgłaszanego na terytorium Polski, ochrona wzoru wspólnotowego trwa 25 lat i podzielona jest na pięcioletnie okresy. Różnicą względem polskiego porządku prawnego jest to, że w przypadku wzoru wspólnotowego, za pierwszy okres ochrony nie uiszcza się dodatkowej opłaty.

Co gwarantuje uzyskanie ochrony na wzór przemysłowy?

Prawo z rejestracji wzoru przemysłowego gwarantuje uprawnionemu możliwość wyłącznego korzystania z tego wzoru w sposób zarobkowy lub zawodowy na objętym ochroną terytorium (np. w Polsce czy w Unii Europejskiej).

Oznacza to, że inne podmioty, w tym na przykład konkurenci, nie mogą bez uzyskania licencji od uprawnionego wytwarzać, oferować, wprowadzać do obrotu, importować, eksportować lub używać produktu, w którym wzór jest zawarty bądź zastosowany, lub składować taki produkt w wymienionych celach.

Przykładowe wzory przemysłowe w branży mody

 Ze względu na fakt, iż design ma w branży mody szczególne znaczenie, jej przedstawiciele chętnie korzystają z dobrodziejstw wynikających z rejestracji wzoru przemysłowego, o czym świadczą poniższe przykłady:

  • torebka (wzór wspólnotowy, nr rejestracji: 001003776-0001)

  • buty (wzór wspólnotowy, nr rejestracji: 001351712-0017)

  • koszulka (wzór wspólnotowy, nr rejestracji: 001141774-0008)

  • czapka (wzór przemysłowy, numer zgłoszenia: 104681)

Dlaczego warto zarejestrować wzór przemysłowy?

Wzór przemysłowy warto zarejestrować nie tylko po to, by móc korzystać z określonych roszczeń zakazowych (np. roszczenie o zakazanie produkcji określonego wzoru przemysłowego), ale również dlatego, że w przypadku naruszenia praw do wzoru, uprawnieni z niego, mają zdecydowanie łatwiejszą sytuację dowodową niż by to miało miejsce gdyby wzór nie był zarejestrowany. Jakkolwiek, prawo daje nam szereg instrumentów by dochodzić roszczeń również w przypadku niezarejestrowania wzoru, to jednak posiadając urzędowe potwierdzenie istnienia prawa do konkretnego wzoru, bardzo łatwo można wykazać wkroczenie przez naruszyciela w sferę objętą “monopolem” uprawnionego.

Biorąc pod uwagę stale rosnący przemysł podróbkowy, jak również nasilającą się zuchwałość nieuczciwych konkurentów, rejestrację zewnętrznej postaci produktu należy uznać za istotny sposób na zabezpieczenie się przed kopiowaniem przejawów działalności twórczej.

Autorzy – Katarzyna Fiedeń, aplikantka adwokacka, SKM Legal; Konrad Cichoń, aplikant radcowski, SKM Legal

Katarzyna Fiedeń

Katarzyna Fiedeń

Narazie jestem prawniczką bo aktorką planuję zostać dopiero po 50... Od dłuższego czasu szukałam dla siebie miejsca w prawniczym świecie, co z duszą artystki, nie było łatwe. Branża kreatywna dała mi to czego potrzebowałam czyli balans oraz swobodę, której potrzebuje chyba każdy indywidualista. Jestem aplikantką adwokacką Izby Warszawskiej, a warsztatu uczę się w przytulnej kancelarii. Fascynują mnie metody polubownego rozwiązywania sporów, moda i opera.

More Posts

Skip to content